‘หวย’ ความหวัง ทางรอด ของชนชั้นปรสิต

“เขาบอกว่าหวยจะช่วยให้รวยได้แบบเร็วที่สุด”

วันที่ 1 กับวันที่ 16 ของเดือน เราแทบจะใจจดใจจ่อเรื่องตัวเลขที่จะออกในงวดนี้ และในวงสนทนาพูดคุยเรื่องความฝันเพื่อตีเป็นตัวเลข

พอถึงเวลา 15.30 น.ทุกคนจะลุ้นหน้าจอทีวีที่ถ่ายทอดสดการออกสลากกินแบ่งรัฐบาลพร้อมกับรอฟังประกาศว่า
“รางวัลที่หนึ่งงวดประจำปี 2563 เลขที่ออก… 1 ใน1,000,000 ขอย้ำอีกทีค่ะ หนึ่ง ใน ล้าน”

จากงานวิจัยพบว่า เรามีโอกาสถูกรางวัลเลขท้ายสองตัวคือ 1 ใน 100 หรือพูดอีกแบบหนึ่งก็คือ ถ้าซื้อเลขลอตเตอรี่เลขท้ายเดิม 100 งวด ก็น่าจะถูกสักหนึ่งครั้ง หรือหากลองดูจะพบว่า มีเลขท้ายสองตัวอยู่ 4 เลขที่ไม่เคยถูกรางวัลเลยตั้งแต่ปี 2548 เป็นต้นมา

แล้วใครมันจะรับทรัพย์โชคดีถูกรางวัลทุกงวดแล้วรวยได้เนี่ย แต่เชื่อไหมว่ามีที่รับทรัพย์อยู่ทุกงวดคือเจ้ามือที่ชื่อว่า ‘สำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาล’

การเล่นหวยของเราเป็นแหล่งรายได้ของรัฐมานานแล้ว ตั้งแต่การเก็บอากรหวยในช่วงต้นกรุงรัตนโกสินทร์ จนมาถึงการออกสลากกินแบ่งรัฐบาล หรือลอตเตอรี่ในปัจจุบัน

โดยในปี 2561 สำนักงานสลากกินแบ่งฯ มีรายได้มากกว่า 1 แสนล้านบาท กำไรกว่า 7 พันล้านบาท ตามกฎหมายแล้ว สำนักงานสลากกินแบ่งจะต้องจัดสรรรายได้จากการจำหน่ายลอตเตอรี่ไม่น้อยกว่า 20% เพื่อนำส่งเป็นรายได้รัฐบาล โดยล่าสุดในปีงบประมาณ 2560 นั้นที่สลากกินแบ่งนำส่งรัฐบาลคือ 40,850 ล้านบาท แสดงว่าเราต้องถูกลอตเตอรี่รางวัลที่ 1 มากกว่า 17 ใบถึงจะมีรายได้มากกว่า สลากกินแบ่งรัฐบาล

“หวยจะช่วยเราให้รวยหรือเปล่าไม่รู้ แต่ที่รู้ๆ หวยช่วยรัฐแน่”

จนยังไงก็จนแบบนั้น รวยยังไงก็รวยอย่างนั้น

“คนที่มีรายได้น้อยควรจะซื้อลอตเตอรี่น้อยกว่าคนที่มีรายได้สูงกว่า” เนื่องจากค่าใช้จ่ายในการซื้อหวยมีลักษณะเหมือน ภาษีอัตราถดถอย (regressive) กล่าวคือ คนที่มีรายได้น้อยจะเสีย ‘ภาษี’ สูงกว่าเมื่อเทียบเป็นสัดส่วนของรายได้ทั้งหมด

มีผลสำรวจว่าคนที่มีรายได้น้อยนั้นมักมีพฤติกรรมซื้อหวยมากกว่าคนปกติ ซื้อเกินตัว มีงานวิจัยของมหาวิทยาลัยคาร์เนกี เมลลอน สหรัฐฯ บอกว่าสาเหตุมันมาจาก ‘ความจน’

จากการทดลองสรุปได้ว่า คนที่ซื้อหวยเยอะๆ จะรู้สึกจนกว่าคนอื่น โดยไอความรู้สึกน้อยเนื้อต่ำใจเนี่ยมันผลักดันให้เราซื้อหวยเยอะขึ้น พร้อมที่จะเสี่ยงเพราะอาจมี ‘โอกาสที่เท่าเทียม’ กับคนรวย ด้วยเหตุนี้ คนที่มีรายได้ต่ำกว่าจึงมีแนวโน้มที่จะเสี่ยงโชคด้วยการหวยมากกว่า

ยิ่งร้ายไปกว่านั้น เมื่อคนจนซื้อหวยไปไม่ถูก ทำให้พวกเขายิ่งจนลง ยิ่งบีบบังคับให้พวกเขาซื้อหวยหนักขึ้นไปอีก กลายเป็นวงจรอุบาทว์แห่งการถูกหวยกินและการเป็นคนจนลงไปเรื่อยๆ มันคงสะท้อนสังคมของเราแล้วว่า “สังคมเราเป็นช่องว่างแห่งความเหลื่อมล้ำ” รัฐไม่สามารถช่วยให้ประชาชนมีชีวิตที่ดีขึ้น มันคงไปตบโจทย์ของข้อแรก คือ “หวยคือทางรอดของความจน”

และ คนจนก็คงต้องเล่นหวยต่อไป…. มูฟออนเป็นวงกลม